PFAS และไมโครพลาสติกในน้ำดื่ม — ภัยเงียบที่ทุกบ้านควรรู้ในปี 2026

มีสิ่งหนึ่งที่น่ากังวลกว่าที่คิดอยู่ในน้ำดื่มของเราทุกวัน — มันมองไม่เห็น ไม่มีกลิ่น ไม่มีรส แต่งานวิจัยจาก Nature Medicine ปี 2025 พบว่ามันสะสมอยู่ในสมอง ตับ และไตของมนุษย์แล้วค่ะ

เรากำลังพูดถึง PFAS (สารเคมีอมตะ) และไมโครพลาสติก — สองปัญหาที่กลายเป็นหัวข้อร้อนแรงที่สุดในวงการสาธารณสุขปี 2026 โดยเฉพาะเรื่องน้ำดื่ม ซึ่งทั้งสองสารนี้พบได้ในทั้งน้ำประปา น้ำบาดาล และน้ำดื่มบรรจุขวดค่ะ

PFAS คืออะไร? ทำไมถึงเรียกว่า “สารเคมีอมตะ”

PFAS ย่อมาจาก Per- and Polyfluoroalkyl Substances คือกลุ่มสารเคมีสังเคราะห์ที่มนุษย์สร้างขึ้นตั้งแต่ทศวรรษ 1940 เพื่อนำไปใช้ในผลิตภัณฑ์ที่ต้องการคุณสมบัติกันน้ำและกันไขมัน ไม่ว่าจะเป็นกระทะเคลือบเทฟลอน บรรจุภัณฑ์ fast food ชุดนักดับเพลิง ไปจนถึงเครื่องสำอาง

สาเหตุที่ถูกเรียกว่า “สารเคมีอมตะ” (Forever Chemicals) เพราะพันธะเคมี C-F ในโครงสร้างของมันแข็งแกร่งมาก แบคทีเรีย ความร้อน แสงแดด หรือกระบวนการทางธรรมชาติใดๆ ไม่สามารถย่อยสลายได้ ทำให้สะสมอยู่ในสิ่งแวดล้อมและร่างกายมนุษย์ได้นานหลายสิบถึงหลายร้อยปีค่ะ

สถานการณ์ในประเทศไทย

งานวิจัยจากสถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ ระหว่างปี 2019–2023 ตรวจพบ PFOS และ PFOA ในแหล่งน้ำรอบนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด จังหวัดระยอง ในระดับที่เกินมาตรฐานคำแนะนำด้านสุขภาพของสหรัฐอเมริกา และมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้นเมื่อเทียบกับการศึกษาในปี 2016 นอกจากนี้ยังพบการปนเปื้อนในน้ำบาดาลใกล้สถานที่กำจัดขยะในอยุธยาและชลบุรีด้วยค่ะ

ไมโครพลาสติก — อยู่ในน้ำดื่มจริงๆ และเข้าไปในร่างกายแล้ว

ไมโครพลาสติกคืออนุภาคพลาสติกที่มีขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร เกิดจากการสลายตัวของพลาสติกใหญ่ในสิ่งแวดล้อม หรือถูกผลิตขึ้นในขนาดเล็กตั้งแต่ต้น

สิ่งที่น่าตกใจที่สุดในปี 2025 คืองานวิจัยใน Nature Medicine ยืนยันว่าพบไมโครพลาสติกสะสมอยู่ใน สมอง ตับ และไต ของมนุษย์ — ไม่ใช่แค่ในระบบย่อยอาหารอีกต่อไปค่ะ

น้ำขวด ≠ ปลอดภัยกว่าน้ำประปา

หลายคนเข้าใจผิดว่าน้ำขวดปลอดภัยกว่า แต่งานวิจัยจาก Columbia University ปี 2024 ที่ใช้เทคนิค Stimulated Raman Scattering microscopy ตรวจพบว่าน้ำขวด PET มีอนุภาคพลาสติกเข้มข้นสูงถึง 240,000 อนุภาคต่อลิตรโดยเฉลี่ย และ 90% ของอนุภาคเหล่านั้นเป็นระดับ nanoplastics (เล็กกว่า 1 ไมโครเมตร) ซึ่งเล็กพอที่จะแทรกซึมเข้าเซลล์ได้ลึกกว่าไมโครพลาสติกทั่วไป เหตุผลหลักคือพลาสติก PET ที่ใช้ทำขวดสามารถปล่อยอนุภาคเข้าสู่น้ำได้ โดยเฉพาะเมื่อโดนความร้อนหรือแสงแดดค่ะ

PFAS และไมโครพลาสติกส่งผลต่อสุขภาพอย่างไร

PFAS — ผลต่อสุขภาพที่พบในงานวิจัย

• ระบบภูมิคุ้มกัน: ลดประสิทธิภาพการตอบสนอง งานวิจัยบางส่วนพบว่ากระทบต่อการตอบสนองต่อวัคซีน
• ระบบฮอร์โมน: รบกวนการทำงานของไทรอยด์และฮอร์โมนเพศ
• การพัฒนาของเด็ก: meta-analysis ปี 2020–2025 พบความสัมพันธ์ระหว่างการรับ PFAS ในครรภ์กับ ADHD, ASD และพัฒนาการที่ช้า
• ความเสี่ยงมะเร็ง: IARC จัด PFOA อยู่ในกลุ่ม “อาจก่อมะเร็งในมนุษย์” (กลุ่ม 2B)

ไมโครพลาสติก — สิ่งที่กำลังศึกษา

• การอักเสบ: อนุภาคพลาสติกสามารถกระตุ้นการอักเสบใน gut, ปอด และหลอดเลือด
• สมองและระบบประสาท: งานวิจัยปี 2025 พบไมโครพลาสติกในเนื้อเยื่อสมอง กำลังศึกษาความเชื่อมโยงกับ neurotoxicity
• ผลระยะยาว: ยังต้องการการศึกษาต่อเนื่อง — ผลกระทบระยะยาวในมนุษย์ยังไม่ชัดเจนเต็มที่

เราเชื่อว่า ทุกคนรู้ว่า Microplastic เป็นสิ่งที่ไม่ดี แต่การหลีกเลี่ยงการนำเข้า Microplastic ในปัจจุบันนั้น เราแทบจะทำกันไม่ได้เลยจริงๆ เราไม่สามารถรู้ได้ถึงปริมาณที่ไมโครพลาสติกเข้าไปในร่างกายวันนี้เท่าไหร่ ไม่เหมือนกับว่า เรารู้ว่าวันนี้เรากินน้ำอัดลม กินน้ำตาลไปเท่าไหร่ และควรพอแค่ไหน Microplastic เป็นสิ่งใกล้ตัว แต่มองไม่เห็นจับต้องยาก สำหรับตัวเราเองนั้น เราก็ค่อยๆ แก้ไปทีละอย่างค่ะ

อย่างหนึ่งที่เราเลี่ยงได้แทบ 100% เลยคือ Microplastic จากขวดน้ำเปล่าค่ะ

รู้ไหมคะว่ากว่าน้ำเปล่าจะมาถึงมือเรา บางครั้งขวดเหล่านี้ก็ผ่านการตากแดด ตากลมมาอย่างยาวนานมากๆ นั่นทำให้บางครั้งเรารู้สึกว่า ทำไมน้ำเปล่าในขวดพลาสติกมีรสชาติแปลกๆ ค่ะ

จริงๆ แล้วเราเป็นคนหนึ่งที่มองข้ามเรื่องไมโครพลาสติกมาตลอดค่ะ เพราะคิดว่ามันเป็นเรื่องที่หลีกเลี่ยงได้ยากมาก แล้วก็เชื่อว่าตัวเองคงได้รับไมโครพลาสติกในแต่ละวันไม่มากเท่าไหร่ เลยไม่ค่อยได้ใส่ใจเรื่องนี้จริงจัง

แต่พอได้ทำงานด้านเครื่องกรองน้ำมาสักพัก เริ่มสังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงที่น่าสนใจค่ะ เมื่อก่อนลูกค้าที่ติดตั้งเครื่องกรองน้ำ ส่วนใหญ่จะให้เหตุผลคล้ายๆ กันคือ “เชื่อว่าน้ำดื่มที่ดี ช่วยให้ร่างกายมีสุขภาพดี” แต่ช่วงหลังมานี้ เริ่มมีลูกค้าหลายคนสนใจติดตั้งเครื่องกรองน้ำด้วยเหตุผลเฉพาะเจาะจงมากขึ้น นั่นคือ “อยากลดการรับไมโครพลาสติกเข้าสู่ร่างกาย” พอเจอแบบนี้บ่อยเข้า ก็เริ่มคิดว่า นี่คงถึงเวลาแล้วแหละ ที่เราควรจะต้องกลับมาศึกษาและใส่ใจเรื่องนี้อย่างจริงจังสักทีค่ะ

แล้วน้ำดื่มในบ้านเราปลอดภัยแค่ไหน?

สังเกตว่าการต้มน้ำไม่ช่วยเรื่อง PFAS เลย เพราะ PFAS ทนความร้อนสูงได้ค่ะ

วิธีลดความเสี่ยงที่ทำได้จริงในชีวิตประจำวัน

1. หลีกเลี่ยงน้ำดื่มในขวด PET ที่โดนความร้อน

ไม่ต้องเลิกน้ำขวดทั้งหมด แต่ควรหลีกเลี่ยงการดื่มน้ำขวดที่วางอยู่ในรถกลางแดด เพราะอุณหภูมิสูงเร่งการปล่อยไมโครพลาสติกจากพลาสติก PET ค่ะ

2. ใช้ขวดแก้วหรือสแตนเลสแทนขวดพลาสติก

สำหรับน้ำที่ต้องพกติดตัว การเปลี่ยนมาใช้ขวดแก้วหรือสแตนเลสลดความเสี่ยงไมโครพลาสติกได้อย่างมีนัยสำคัญค่ะ

3. ตรวจสอบแหล่งน้ำในพื้นที่

จากประสบการณ์เกี่ยวกับธุรกิจน้ำดื่มและน้ำใช้ของเราค่ะ หากเป็นพื้นที่กรุงเทพ ปริมณฑล และอำเภอเมืองในจังหวัดใหญ่ๆ คุณภาพน้ำประปาในพื้นที่เหล่านี้ ถือว่าดีเลยค่ะ แต่อาจจะมีฝุ่น ดิน ตะกอนบ้าง ตามแต่ละพื้นที่

ถ้าหากบ้านของคุณอยู่ใกล้นิคมอุตสาหกรรม โรงงาน หรือพื้นที่เกษตรที่ใช้สารเคมี ควรตรวจวัดคุณภาพน้ำบาดาลและน้ำประปาเป็นพิเศษ กรมอนามัย กรมควบคุมมลพิษ และบริษัทเอกชนมีบริการตรวจสอบให้ค่ะ การตรวจสอบคุณภาพน้ำแบบครบถ้วนทุกพารามิเตอร์ตามกระทรวงสาธารณสุข ราคาจะอยู่ที่ประมาณ 12,000 ถึง 15,000 บาท ต่อ 1 ตัวอย่างน้ำค่ะ

สถานการณ์ระดับโลกในปี 2026

ในเดือนเมษายน 2026 EPA ของสหรัฐฯ ประกาศเพิ่มทั้ง PFAS และไมโครพลาสติกเข้าสู่ Sixth Contaminant Candidate List (CCL 6) ในน้ำดื่ม ซึ่งเป็นครั้งแรกในประวัติศาสตร์ที่ไมโครพลาสติกถูกนำเข้าบัญชีนี้ พร้อมกันนี้ HHS ยังประกาศทุ่มงบ 144 ล้านดอลลาร์เพื่อโปรแกรม STOMP เพื่อวัดปริมาณไมโครพลาสติกในร่างกายมนุษย์และศึกษาผลกระทบต่อสุขภาพอย่างเป็นระบบค่ะ

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

PFAS อยู่ในน้ำดื่มทุกขวดไหม?

ไม่ทุกขวดค่ะ ขึ้นอยู่กับแหล่งน้ำที่ใช้ผลิต น้ำที่ผ่านกระบวนการ RO มีโอกาสเจอ PFAS น้อยกว่ามาก แต่น้ำแร่หรือน้ำบาดาลจากพื้นที่ปนเปื้อนอาจมีได้ค่ะ

ต้องกลัว PFAS แค่ไหน?

ควรตื่นตัวแต่ไม่ตื่นตระหนก PFAS อยู่ในเลือดของคนส่วนใหญ่บนโลกแล้วเพราะสะสมมาหลายสิบปี สิ่งที่ทำได้คือลดการรับเข้าใหม่ ไม่ใช่กำจัดที่มีอยู่แล้วออกทั้งหมดค่ะ

กรองน้ำด้วย Brita หรือถ่านช่วยได้ไหม?

ช่วยได้บางส่วนสำหรับไมโครพลาสติกขนาดใหญ่ แต่ไม่เพียงพอสำหรับ PFAS และ nanoplastics เนื่องจากรูพรุนของ carbon filter ใหญ่เกินไปค่ะ

เครื่อง Kangen หรือ Water Ionizer ช่วยเรื่องนี้ได้ไหม?

เครื่อง Kangen หรือ Water Ionizer ก็ช่วยได้ในแง่หนึ่งค่ะ เพราะการมีเครื่องกรองน้ำติดตั้งอยู่ที่บ้าน ทำให้คุณมีน้ำดื่มสะอาดใช้โดยไม่ต้องพึ่งน้ำบรรจุขวดพลาสติก ซึ่งช่วยลดการรับไมโครพลาสติกจากขวด PET ได้อย่างมากในระยะยาว

น้ำต้มสุกช่วยลด PFAS ได้ไหม?

น้ำต้มสุกไม่ลด PFAS เลย เพราะ PFAS ทนความร้อนสูงมาก แต่การต้มน้ำอาจช่วยลดไมโครพลาสติกได้บางส่วนจากการตกตะกอนค่ะ

บทสรุป

PFAS และไมโครพลาสติกไม่ใช่เรื่องที่ต้องตื่นตระหนก แต่เป็นเรื่องที่ต้องรับรู้และปรับพฤติกรรมค่ะ สิ่งที่ทำได้ตอนนี้คือ ลดการรับเข้าใหม่ผ่านระบบกรองที่ถูกต้อง เลิกพึ่งน้ำขวด PET เป็นหลัก และติดตามข่าวสารจากหน่วยงานสาธารณสุขในพื้นที่

ถ้าสนใจเรื่องการเลือกน้ำดื่มเพื่อสุขภาพโดยรวม แนะนำให้อ่านต่อที่ น้ำดื่มเพื่อสุขภาพ: คู่มือฉบับสมบูรณ์ นะคะ

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากมีความกังวลเรื่องสุขภาพเฉพาะเจาะจง ควรปรึกษาแพทย์ค่ะ

งานวิจัยและแหล่งอ้างอิง

1. Nihart, A.J., Garcia, M.A. et al. (2025). Bioaccumulation of microplastics in decedent human brains. Nature Medicine, 31(4), 1114-1119. PMID: 39901044
2. Qian, N. et al. (2024). Rapid single-particle chemical imaging of nanoplastics by SRS microscopy. PNAS, 121(3), e2300582121. PMID: 38190543
3. Lagostena, L. et al. (2025). Persistent pollutants and the developing brain: the role of PFAS in neurodevelopmental disorders. Frontiers in Cellular Neuroscience, 19, 1696173. PMID: 41356495
4. Lee, J.C. et al. (2025). Research Progress in Current and Emerging Issues of PFASs’ Global Impact: Long-Term Health Effects and Governance of Food Systems. Foods, 14(6). PMID: 40231978
5. สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ (2019–2023). การตรวจวัดระดับ PFOS/PFOA รอบนิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุด. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์.
6. EPA (2026). Sixth Contaminant Candidate List (CCL 6). epa.gov

About the Author

Sine · Founder, DailyHealthyHub

Water Quality & Preventive Health Specialist

Sine is the founder of DailyHealthyHub with over 15 years of hands-on experience in drinking water systems and preventive health. She has consulted for more than 1,000 households and businesses across Thailand, helping people build healthier lives through better daily habits. All content on this site is grounded in peer-reviewed research and real-world field experience.

Facebook: Thai Electrolyzed Water